Podatkowe aspekty finansowania działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Niniejszy wpis poświęcony zostanie podatkowym aspektom finansowania działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Postaram się odpowiedzieć na pytanie, co jest korzystniejsze pod względem podatkowym: finansowanie działalności spółki z o.o. tzw. długiem (tj. z pożyczek zaciąganych od wspólników), czy też kapitałem (poprzez podwyższenie kapitału zakładowego sp. z o.o.). Zapraszam do lektury.

I. Skutki podatkowe finansowania spółki kapitałem (tj. przez podwyższenie kapitału zakładowego w Spółce)

Podwyższenie kapitału zakładowego w Spółce w zamian za wkład pieniężny nie powoduje ani obowiązku podatkowego w podatku od osób prawnych po stronie Spółki, ani obowiązku podatkowego w podatku od osób fizycznych po stronie wspólnika, który wnosi wkład na poczet objęcia nowych udziałów (względnie na poczet pokrycia podwyższonej wartości nominalnej udziałów).

Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 4 ustawy CIT:

Do przychodów nie zalicza się:

(4) przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, albo funduszu organizacyjnego ubezpieczyciela;

(11) dopłat wnoszonych do spółki, jeżeli ich wniesienie następuje w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, kwot i wartości stanowiących nadwyżkę ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy, oraz w spółdzielniach i ich związkach – wartości wpisowego, przeznaczonych na fundusz zasobowy.

W myśl zaś art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy PIT:

Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych w zamian za wkład niepieniężny.

Z art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT wynika, że przychód po stronie wspólnika obejmującego udziały w spółce z o.o. wystąpi tylko wtedy, gdy obejmie on udziały w zamian za wkład niepieniężny. A contrario – przychód taki nie powstanie, jeżeli obejmuje on udziały w zamian za wkład pieniężny.

W przypadku podwyższenia kapitału zakładowego powstanie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Podwyższenie kapitału zakładowego wymaga bowiem zmiany umowy spółki, a ta objęta jest PCC. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy PCC:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną.

Spółka w ciągu 14 dni (od dnia powstania obowiązku podatkowego) powinna złożyć deklarację podatkową oraz zapłacić podatek.

Podstawa opodatkowania PCC określona jest w art. 6 pkt 8 lit. b. Zgodnie z tym przepisem jest nią wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy.

Stawka podatku w tym wypadku to 0,5 % (art. 7 ust. 1 pkt 9).

II. Skutki podatkowe finansowania Spółki długiem (tj. poprzez zaciąganie pożyczek od jej wspólników)

Jeżeli Spółka zaciągnie pożyczkę od wspólnika i pożyczka ta będzie nieoprocentowana to sytuacja taka zostanie rozpoznana jako nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy CIT i spowoduje obowiązek zapłaty przez Spółkę podatku CiT od takiego nieodpłatnego świadczenia.

Zgodnie z ww. przepisem art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy CIT:

Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń (…)

Powyższe potwierdza orzecznictwo – jako jego przykład należy wskazać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2015 r. (I SA/Po 501/15), zgodnie z którym:

W przypadku udzielenia przez wspólnika pożyczki bez wynagrodzenia spółce, po stronie spółki powstanie przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, gdyż nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów, spółka korzysta ze środków pieniężnych niebędących jej własnością.

Natomiast, jeżeli Spółka zaciągnie oprocentowaną pożyczkę od wspólnika posiadającego co najmniej 25 % udziałów odsetki od tej pożyczki nie będą mogły zostać przez Spółkę zaliczone do kosztów uzyskania przychodu w całości. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy CIT:

Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielonych spółce przez podmiot posiadający bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udzielonych łącznie przez podmioty posiadające łącznie bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec podmiotów posiadających bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, uwzględniającego również zadłużenie z tytułu pożyczek, przekroczy łącznie wartość kapitału własnego spółki – w proporcji, w jakiej wartość zadłużenia przekraczająca wartość kapitału własnego spółki pozostaje do całkowitej kwoty tego zadłużenia wobec tych podmiotów, określonej na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc zapłaty odsetek od pożyczek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu własnego takiej spółdzielni.

Powyższy przepis jest przejawem zwalczania przez ustawodawcę zjawiska tzw. niedostatecznej kapitalizacji (cienkiej kapitalizacji). Zjawisko i jego istota została przedstawiona m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2014 r. (III SA/Wa 277/14), w którym wskazano, co następuje:

O zjawisku niedostatecznej kapitalizacji spółki można mówić wtedy, gdy zakres prowadzonej działalności spółki jest niewspółmiernie większy od jej możliwości finansowych (kapitałów własnych) i spółka taka jest permanentnie dofinansowywana pożyczkami udzielanymi jej przez udziałowców. Ten sposób finansowania spółek kapitałowych skutkuje m. in. zaniżaniem ich dochodu na skutek zaliczania zapłaconych odsetek od tych pożyczek w koszty działalności tych spółek. W przeciwieństwie bowiem do wkładów na kapitał zakładowy, od których wspólnik nie może pobierać odsetek, a spółka odsetek tych zaliczać w koszty, od udzielonych spółce pożyczek wspólnik może pobierać odsetki, a spółka mogłaby takie odsetki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Celem wprowadzenia przepisów dotyczących cienkiej kapitalizacji jest więc ograniczenie wielkości pożyczek (kredytów) udzielanych spółkom przez ich udziałowców.

Z powyższego wynika, że jeżeli już ma dojść do sfinansowania działalności spółki pożyczką, to najlepiej byłoby, aby taka pożyczka została zaciągnięta od osoby, która nie jest wspólnikiem spółki z o.o.

Jeżeli zaś pożyczka musi zostać zaciągnięta od wspólnika, to nie powinna ona (łącznie z już poprzednio zaciągniętymi pożyczkami) przewyższać kapitału własnego spółki (kapitał własny spółki to pojęcie szersze niż kapitał zakładowy; w skład kapitału własnego spółki, oprócz wspomnianego kapitału zakładowego, wchodzą także inne kapitały w spółce, np. kapitał zapasowy i rezerwowy)

Przy pożyczce będzie trzeba oczywiście również zapłacić PCC (2% wartości pożyczki).

Dołącz do newslettera
Skorzystaj z darmowych porad prawnych
i zapisz się do naszego newslettera!
Zapisz mnie!
Newsletter
//]]>